“MADDE 69. - Çalışma hayatında "gece" en geç saat 20.00'da başlayarak en erken saat 06.00'ya kadar geçen ve her halde en fazla onbir saat süren dönemdir.” “İşçilerin gece çalışmaları yedibuçuk saati geçemez.”

4857 sayılı iş kanunu madde 15'te tanımlanmış olan bir sözleşme türüdür:

“Md 15 - Taraflarca iş sözleşmesine bir deneme kaydı konulduğunda bunun süresi en çok iki ay olabilir. Ancak deneme süresi toplu iş sözleşmeleriyle dört aya kadar uzatılabilir.

Deneme süresi içinde taraflar iş sözleşmesini bildirim süresine gerek olmaksızın ve tazminatsız feshedebilir. İşçinin çalıştığı günler için ücret ve diğer hakları saklıdır.”

Bu ay iş yasasını değil, işçileri doğrudan etkileyen ve referandumda oylanan anayasanın 54. maddesini inceledik. Değişiklik paketiyle, Grev hakkı ve lokavt başlıklı maddenin 3. ve 7. fıkralarının kaldırılması oylandı. Peki, neydi bu fıkralar?

Türkiye'de İş Mahkemeleri ilk iş yasasının çıkmasından 14 yıl sonra 1950 yılında kurulmuştur. Kurulma amacı iş uyuşmazlıklarının bu konuda uzmanlaşmış yargıçlar ile hızlı bir şekilde çözülmesini sağlamaktır. İş Mahkemeleri özel mahkemelerdir. Diğer mahkemelerden uyguladıkları yargılama sistemi ile farklılaşırlar. Görev alanları İş Yasası, Sendikalar Yasası, Toplu İş Sözleşmesi, Grev ve Lokavt Yasası ve Sosyal Sigortalar Yasası’ndan kaynaklanan uyuşmazlıklarla sınırlandırılmıştır.

Süresi belli olsun veya olmasın; işçi, İş Yasası’nın 24. maddesinde belirtilen koşulların gerçekleşmesi halinde, iş sözleşmesini sürenin bitiminden önce veya bildirim süresini beklemeksizin feshedebilir.

4/C sözleşmeli personel statüsüdür. 657 Sayılı Devlet Memurları Kanunu’na göre, memurlar ile sözleşmeli ve geçici personeller; A, B, C fıkralarıyla tanımlanmaktadır.

Çalışma, yaşamın bir parçası olduğu gibi her işçinin bir yıllık çalışma sonunda ücret ve gelir yitimi kaygısı olmadan dinlenmeye hakkı vardır.

Yasalara göre düzenlenmiş bir ara hakkı yoktur. Fakat iş yasasının 64. maddesi işçilere çalışma süresinin ortalama bir zamanında o yerin düzenine göre ara dinlenmesi verilmesini öngörmüştür.

İşverenin işçi hak ve özgürlüklerinin kullanılmasını önlemek amacıyla ve kötü niyetle iş sözleşmesini sona erdirdiği durumlarda, işçiye ödemekle yükümlü olduğu tazminata kötü niyet tazminatı denir.

5510 sayılı yasanın 13. maddesine göre iş kazası;

—Sigortalının işyerinde bulunduğu sırada ,

—İşveren tarafından yürütülmekte olan iş veya görevi nedeniyle işyeri dışında,

İş yasasının 25. maddesi, iş sözleşmesinin derhal feshi hakkı üzerinedir. Patron, 25. maddeye dayanarak işten çıkarmayı gerçekleştiriyorsa, ihbar tazminatı ödeme zorunluluğu ortadan kalkar. İş sözleşmesinin 25. maddeye göre feshinin dayandırıldığı nedenler, üç başlığa ayrılır.

Mobbing, iş yerinde çalışanlar veya yöneticiler tarafından sistematik bir biçimde en az altı ay devam eden ve bireyin psikolojisini olumsuz etkileyici yıkıcı davranışların genel adıdır. Diğer bir deyişle, Mobbing (psikolojik yıldırma) işyerinde yaşanan psikolojik şiddet, taciz, baskı anlamına gelmektedir.

İşçi sendikası ile işveren sendikası veya sendika üyesi olmayan işveren arasında yapılır. İşçilerin ve işverenlerin karşılıklı olarak ekonomik ve sosyal durumları, çalışma şartları, hizmet akdinin yapılması, içeriği ve sona ermesiyle ilgili konuları düzenler. İşçi ve işverenin karşılıklı hak ve borçlarını, uyuşmazlıkların çözümü, sözleşmenin uygulanması ve denetimi için başvurulacak yolları düzenleyen hükümler içerir.

48. Madde, çalışma ve sözleşme hürriyeti: “Herkes, dilediği alanda çalışma ve sözleşme hürriyetlerine sahiptir. Özel teşebbüsler kurmak serbesttir. Devlet, özel teşebbüslerin milli ekonominin gereklerine ve soysa amaçlara uygun yürümesini, güvenlik ve kararlılık içinde çalışmasını sağlayacak tedbirler alır.”

Cumhuriyetin ilk yıllarında ‘imtiyazsız, sınıfsız, kaynaşmış bir kitle’nin sınıf temelinde bir araya gelmesi yasaktı. Türkiye’de ilk sendikalar kanunu 1947 yılında çıktı. Grev ve toplu sözleşme haklarını içermeyen bu kanun sendikaların birer yardımlaşma sandığı düzeyinde kalmasına sebep oldu.

İş Kanunu'nun 65. maddesine göre, genel ekonomik kriz veya zorlayıcı sebeplerle işyerindeki haftalık çalışma sürelerini geçici olarak önemli ölçüde azaltan veya işyerinde faaliyeti tamamen veya kısmen geçici olarak durduran işveren, durumu derhal gerekçeleri ile birlikte Türkiye İş Kurumu'na, varsa toplu iş sözleşmesi tarafı sendikaya bir yazı ile bildirir. Uygunsa işçilere kısa çalışma ödeneği adında ücret verilmeye başlar.